Marketing là một bài toán mở. Người ta giải nó theo đủ kiểu khác nhau. Có người làm video, có người viết bài hay đăng tweet. Có người theo đúng nghĩa đen đứng ngoài đường đeo biển quảng cáo. Có người thì đi kết thân thật nhiều bạn bè, mở tiệc liên miên và để tiếng lành đồn xa.
Có thể với ngành hàng của bạn, một trong các cách đó ăn đứt những cách còn lại. Nhưng điều quan trọng nhất là chọn một công việc kinh doanh ăn khớp với chính cái cách mà bạn thích làm. Ví dụ, nhiều bạn bè tìm đến tôi rủ: “Này, mình làm podcast chung đi.” Và tôi hỏi lại: “Cậu có thật sự thích trò chuyện không? Thích trò chuyện thật nhiều không?”
Vì nếu không, cậu sẽ không tận hưởng nổi cái nghề podcast. Cậu sẽ không bao giờ giỏi nhất ở món đó. Họ chỉ đang cố làm marketing thôi. Thế là họ mở podcast, thu được hai ba tập, rồi rơi rụng dần.
Họ rơi rụng trước hết vì họ không thích việc làm podcast. Mà tôi không nói thích sơ sơ — bạn phải thích nó thật nhiều. Muốn đứng ở tốp đầu của bất cứ món gì, bạn phải thích nó đến mức gần như cuồng. Đằng này họ thu vài tập, rồi thính giả với độc giả bắt đầu đánh hơi ra: “Ông này thật ra chỉ đang đọc một loạt câu hỏi, mặt lạnh tanh, chẳng có vẻ gì là đang tận hưởng — đang làm cái phiên bản podcast của việc liếc đồng hồ.”
Trong khi một người như [Joe Rogan — podcaster số một thế giới] thì đắm chìm hoàn toàn. Anh ta mê mẩn chuyện được ngồi nói với đủ loại nhân vật kỳ dị đến mức: dù chẳng có lấy một khán giả anh ta vẫn sẽ làm — và thời chưa ai biết đến, anh ta đã làm đúng như thế thật, phát trực tiếp lúc đêm hôm trên một trang web vô danh, một mình.
Nên chẳng phải trùng hợp mà anh ta là podcaster hàng đầu. Vậy thì khi làm marketing, hãy tựa vào kiến thức đặc thù của bạn — tựa vào chính con người bạn. Nếu bạn thích trò chuyện, thử làm podcast. Nếu bạn thích kiểu chuyện trò qua lại tự nhiên hơn, thử mạng âm thanh trực tiếp [như Twitter Spaces].
Nếu bạn thích viết — thích viết dài, có Substack [nền tảng bản tin trả phí]; thích viết ngắn, có X. Còn nếu thích viết thật dài, thì có khi là một chuỗi bài blog để sau này gom thành sách. Nếu bạn thích làm video, có khi bạn dùng một trong mấy mô hình AI đời mới, dựng video rồi lồng phần của mình lên trên.
Nhưng nhất định bạn phải làm cái gì đến với bạn một cách tự nhiên. Và một phần của bí quyết là chọn một công việc kinh doanh sao cho cái điều tự nhiên với bạn khớp gọn vào đó — hoặc chọn đúng vai của mình trong công việc ấy, hoặc chọn người đồng sáng lập bù cho phần còn lại. Đây là bài toán khớp đôi, bài toán tìm chỗ vừa vặn. Và tin mừng là: trong thế giới hiện đại, cơ hội là vô hạn.
Người thì vô hạn, sân chơi vô hạn, hình thức truyền thông vô hạn. Cả một biển lựa chọn không đáy. Vậy làm sao tìm ra cái món mình thật sự giỏi? Bạn sẽ thử tất cả. Mà bạn thử được tất cả là vì bạn đang làm. Bạn đang ở trong đấu trường. Bạn đang xoay xở giải quyết những bài toán thật.
Lần đầu bắt tay, có khi bạn phải làm cả đống thứ mình không ưa, và làm chưa chắc đã hay. Nhưng dần dần bạn sẽ khoanh vùng được đúng cái việc mình thật lòng thích làm — và may mắn thì, tìm thấy chỗ vừa vặn của đời mình.