Gần đây tôi lại mở thêm một công ty nữa. Đó là một dự án rất khó. Khó đến mức tên công ty là “Công ty Bất Khả Thi” — Impossible, Inc. Điều thú vị là: nó đẩy tôi vào một cơn cuồng học. Mà không hề bị thúc ép theo kiểu tiêu cực — ngược lại, đã lâu lắm rồi tôi mới thấy ham học đến thế.

Tôi thấy mình truy vấn Grok và ChatGPT nhiều hơn hẳn. Tôi thấy mình đọc sách nhiều hơn. Nghe podcast chuyên môn nhiều hơn. Động não nhiều hơn hẳn. Đầu óc cứ hoạt bát lên. Tôi thậm chí sẵn lòng gặp thêm nhiều công ty — ngoài chuyện đầu tư — chỉ vì tôi học được từ họ.

Và chính trạng thái đang làm khiến tôi tự nhiên muốn học thêm — không hề mất vui, không hề kiệt sức. Nên tôi nghĩ thế này: làm sinh ra khát khao học, và từ đó sinh ra sự học. Đấy là chưa kể cái học đến từ chính việc làm. Còn nếu bạn học thuần túy chỉ để mà học, thì được một thời gian nó rỗng dần. Động lực không còn như trước nữa.

Chúng ta là những sinh vật cơ-sinh học. Não tôi chạy nhanh hơn khi tôi đang đi bộ loanh quanh. Nghe cứ tưởng ngược đời — “phải tiết kiệm năng lượng chứ, lẽ ra nó phải chạy chậm đi” — nhưng thực tế không phải vậy. Những cuộc động não hay nhất là khi ta vừa đi vừa nói, chứ không phải ngồi một chỗ mà nói.

Đó là lý do có dạo tôi cố “chế” ra kiểu podcast vừa đi bộ vừa thu — vì tôi thật sự thích vừa đi vừa trò chuyện, và não tôi làm việc tốt hơn hẳn khi ấy. Cũng như thế, tôi nghĩ làmhọc luôn song hành với nhau.

Vậy nên: muốn học, hãy bắt tay vào làm.

Lời người dịch: bài này ngắn nhất trong chuỗi, nhưng có lẽ là liều thuốc trúng bệnh nhất cho người đang "chuẩn bị mãi chưa bắt đầu": cày khóa học, gom tài liệu, đợi đủ kiến thức rồi mới dám làm. Naval đảo ngược đúng chiều nhân quả — không phải học xong mới làm được, mà phải có một việc đang làm dở thì sự học mới có chỗ bám và tự nó cháy lên. Để ý cả chi tiết nhỏ: người nói câu này đã ngoài năm mươi tuổi, thành danh từ lâu, và vẫn mở một công ty "bất khả thi" để được... ham học trở lại. Bản gốc kèm audio tại [nav.al/do](https://nav.al/do).