Cũng như với hầu hết những việc thú vị và khó khăn nhất trong đời — lời giải nằm ở đường vòng.

Ý đó vốn nằm trong tweetstorm “How to Get Rich”: muốn giàu, bạn đừng lao thẳng vào tiền. Ừ thì cũng có thể lao thẳng — kiểu mấy tay tài phiệt ngân hàng — nhưng nếu bạn đang xây một thứ có giá trị, đang dùng đòn bẩy, đang dám nhận trách nhiệm, đang vận dụng kiến thức đặc thù của mình… thì tiền sẽ đến như một sản phẩm phụ.

Bạn cứ làm ra sản phẩm thật tốt, cứ “sản phẩm hóa chính mình” — và tiền sinh ra như hệ quả kèm theo. Cũng y như vậy: muốn hạnh phúc, bạn thu nhỏ cái tôi lại, đắm mình vào những hoạt động có độ cuốn cao [trạng thái “dòng chảy” — flow], những việc kéo bạn ra khỏi chính mình — và rốt cuộc bạn nhận về hạnh phúc.

Mà nói thật, chuyện chinh phục trái tim cũng thế thôi. Bạn đâu thể tán một người phụ nữ bằng cách sấn tới nói huỵch toẹt điều mình muốn. Đời không vận hành kiểu đó. Địa vị cũng vậy: theo đuổi địa vị một cách lộ liễu chính là tín hiệu của kẻ địa vị thấp — cái sự săn đón ấy tự nó tố cáo rằng bạn đang đứng ở nấc dưới của bậc thang.

Nhưng không phải cái gì cũng phải đi đường vòng. Nhiều thứ tốt nhất là cứ làm thẳng: muốn lái xe thì lên xe mà lái; muốn viết thì ngồi xuống mà viết. Chỉ có điều — những thứ hoặc mang tính cạnh tranh cao, hoặc cứ lảng tránh ta hoài không nắm được… sở dĩ chúng như vậy một phần chính bởi: đó là những thứ còn sót lại mà chỉ có thể chinh phục bằng đường vòng.

Lời người dịch: bài này là chiếc chìa khóa đọc cả chuỗi: tiền là sản phẩm phụ của giá trị, hạnh phúc là sản phẩm phụ của sự đắm mình, uy tín là sản phẩm phụ của việc giữ lời nhiều năm. Và với người đang loay hoay giữa quãng trì trệ, hệ quả quan trọng nhất nằm ngoài bài: "thoát trì trệ" cũng thuộc nhóm không-tấn-công-trực-diện-được — không ai hết trì trệ bằng cách quyết tâm hết trì trệ; người ta thoát nó như sản phẩm phụ của việc bắt tay vào một việc nhỏ, thật và hơi khó. Để ý cách Naval khoanh vùng ở đoạn cuối: việc *làm được ngay* thì cứ làm thẳng — chính vì thế đường vòng không phải cớ để trì hoãn, mà là lý do để bắt đầu từ chỗ tay mình với tới. Bản gốc kèm audio tại [nav.al/indirect](https://nav.al/indirect).